Beschrijving

De dienst van Enkhuizen naar Stavoren is ontstaan als directe verbinding (per trein) vanuit de noordelijke randstad (Amsterdam) naar Friesland en Groningen. Na wat onderzoeken en onderhandelingen, waarbij haven als Medemblik en Enkhuizen enerzijds en Hindeloopen en Stavoren anderzijds werden onderzocht, werd in 1885 een spoorlijn aangelegd van Hoorn naar Enkhuizen (door de HIJSM) en van Sneek naar Stavoren (door de SS). Op 15 juli 1886 werd een bootdienst tussen deze twee havenplaatsen in de vaart gebracht. Naast de verbinding via Zwolle vormde deze lijn een belangrijke spoorlijn vanuit Amsterdam naar Friesland en Groningen. De bootverbinding werd in beheer gegeven bij de HIJSM, die daarvoor een aanbesteding uitschreef. Rederij C.Bosman, eigenaar van de Alkmaar Packet won de aanbesteding en bracht twee stoomraderboten (de Holland en de Friesland) en een schroefstoomboot, alle drie voor passagiersvervoer in de vaart. Door het rijk werd een subsidie voor deze verbinding aan de HIJSM gegeven.

In 1890 werd er in Nederland een herverdeling doorgevoerd van de spoorwegmaatschappijen. De lijn van Stavoren naar Leeuwarden ging daarbij over naar de HIJSM, zodat deze maatschappij nu verantwoordelijk was voor de hele verbinding Amsterdam-Enkhuizen-Stavoren-Leeuwarden. Dat in concurrentie met de SS, die de lijnen via Zwolle bleef exploiteren. En in 1896 kwam ook de veerdienst onder directe verantwoordelijkheid van de HIJSM. Rederij Bosman bleef nog wel onderaannemer. Vanaf 18999 tot 1936 waren er ook enkele spoorwegveerboten in dienst, boten met spoorrails, waarmee goederenwagens konden worden overgezet.

Tot de jaren dertig was de lijn goed bezet. Maar na de opening van de afsluitdijk en een in 1933 geopende busverbinding van Alkmaar naar Leeuwarden daalde het gebruik van de veerbootverbinding. Iedere tien jaar werd de veerverbinding aanbesteed. Lange tijd was C.Bosman de exploitant, maar in 1938 ging de exploitatie over naar Reederij Koppe. In 1942 werd deze rederij een dochteronderneming van de in 1938 gevormde Nederlandse Spoorwegen.

In 1955 verviel de bijdrage die het rijk aan deze verbinding tot dan toe had gegeven. De lijn veranderde in die jaren steeds meer in een toeristische verbinding in plaats van een doorgaande route in het spoorwegnet. In 1963 trok de NS zich terug, en werd de verbinding alleen nog onderhouden door Reederij Koppe. Vanaf 1972 werd de dienst uitgevoerd door de NACO, een dochter van het busbedrijf NZH, en vanaf 2002 wordt de verbinding uitgevoerd door Rederij V & O.